ŞİZOFRENİ TEDAVİSİNDE İLK ATAK KRİTİK

Şizofreni tedavisinde belirtilerin kontrol altına alınması kadar, elde edilen iyilik hâlinin sürdürülmesi de önem taşıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, Avrupa Nöropsikofarmakoloji Koleji’nin (ECNP) 39. Kongresi’nde yaptığı sunumda, ilk psikoz atağından sonraki tedavi sürecini ve hastaların günlük yaşama katılımını ele aldı.

Dilbaz, ilk atak döneminde oluşturulan tedavi planının yalnızca akut belirtilere odaklanmaması, sonraki dönemde de kişinin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde devam etmesi gerektiğini ifade etti.

Tedavinin aksaması yeniden alevlenme riskini artırabiliyor

İlk atak sonrasında tedaviye yanıt alınabilse de ilaçların kesilmesi veya kullanımının aksaması, hastalığın yeniden alevlenme ihtimalini artırabiliyor. Prof. Dr. Dilbaz, tekrarlayan atakların hastaneye yatışa neden olabileceğini, kişinin eğitim ve çalışma hayatını sekteye uğratabileceğini belirtti.

Tedaviye devam etme konusunda yaşanan sorunların tek bir nedene bağlanamayacağını kaydeden Dilbaz, ilaçların yan etkileri, unutkanlık, hastalığa ilişkin farkındalık güçlükleri, damgalanma endişesi ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunların bu süreci etkileyebildiğini söyledi.

Bu nedenle tedavi planlarının hastanın ihtiyaçları ve yaşam koşulları dikkate alınarak oluşturulması, erken dönemde sağlanan kazanımların korunması açısından önem taşıyor.

Uzun etkili enjeksiyonlar bir seçenek olabilir

Kongrede ele alınan başlıklardan biri de belirli aralıklarla uygulanan uzun etkili antipsikotik tedaviler oldu. Dilbaz, günlük ilaç kullanımını sürdürmekte zorlanan bazı hastalarda bu yöntemin tedavi düzeninin korunmasına yardımcı olabileceğini belirtti.

Sunumunda, ilk şizofreni atağını yakın zamanda geçirmiş 83 kişinin yer aldığı bir araştırmanın sonuçlarını paylaşan Dilbaz, 12 aylık takipte belirtilerin alevlenmesi veya hastalığın tekrarlaması oranının uzun etkili enjeksiyon grubunda yüzde 5, aynı ilacın ağızdan kullanıldığı grupta ise yüzde 33 olarak bildirildiğini aktardı.

Söz konusu sonuçların belirli bir araştırmaya, ilaç uygulamasına ve hasta grubuna ait olduğunu vurgulayan Dilbaz, bulguların bütün hastalar ve tüm uzun etkili enjeksiyon tedavileri için geçerli kabul edilemeyeceğini ifade etti.

Dilbaz, uzun etkili tedavilerin yalnızca hastalığın tekrarlamasından sonra gündeme alınmaması, uygun hastalarda ilk dönemden itibaren diğer seçeneklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Karar sürecinde hastanın görüşü belirleyici

Uzun etkili enjeksiyonların her hasta için uygun olmayabileceğini belirten Dilbaz, tedavi seçiminde ilacın etkisi, yan etkileri, uygulama sıklığı ve kişinin yaşam koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Hastanın beklentilerinin ve daha önce kullandığı ilaçlarla ilgili deneyimlerinin de karar sürecine dahil edilmesi gerektiğine dikkat çeken Dilbaz, uygulama aralıklarının uzamasının düzenli hekim kontrollerine veya psikososyal desteğe duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmadığını vurguladı.

İyileşme sosyal yaşamı da kapsıyor

Prof. Dr. Nesrin Dilbaz’a göre şizofreni tedavisinde amaç, belirtilerin kontrol altına alınmasının yanı sıra kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesini ve toplumsal hayata katılımını da desteklemek.

Bu kapsamda ilaç tedavisinin psikoeğitim, aile desteği ve psikolojik yardımla birlikte yürütülmesi önem taşıyor. Kişinin eğitimine veya işine dönebilmesi, sosyal ilişkilerini sürdürebilmesi ve bağımsız yaşam hedeflerine ilerleyebilmesi de tedavi sürecinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken unsurlar arasında bulunuyor.

ECNP’nin 39. Kongresi’ndeki oturumda Almanya’dan Prof. Dr. Alkomiet Hasan başkanlık yaparken, İtalya’dan Dr. Vassilis Martiadis de konuşmacı olarak yer aldı.